Soi Bệnh · 03/11/2026
Sốt xuất huyết: hết sốt chưa phải đã khỏi, dấu hiệu cần đi khám
Sốt xuất huyết do virus Dengue lây qua muỗi vằn; phần lớn người mắc chỉ bị nhẹ, nhưng dấu hiệu nặng thường đến trong 24–48 giờ sau khi hết sốt…
Soi Bệnh
Đột quỵ: nhận biết dấu hiệu sớm bằng FAST và cách phòng ngừa
Đột quỵ xảy ra khi dòng máu lên một phần não bị chặn lại, hoặc khi một mạch máu trong não bị vỡ. Tập Soi Bệnh này dùng hình 3D soi vào mạch máu não, chỉ dấu hiệu đột quỵ sớm qua chữ FAST và cách phòng ngừa đột quỵ, kể cả ở người trẻ. Thấy dấu hiệu, dù tự hết sau vài phút, hãy gọi cấp cứu ngay.
Vì sao không nên bỏ qua
Đột quỵ là khi dòng máu lên một phần não bị chặn lại. Hoặc khi một mạch máu trong não bị vỡ ra. Vùng não mất dòng máu sẽ thiếu oxy và đường nuôi tế bào.
Nếu kéo dài, tế bào não chết và có thể để lại tổn thương lâu dài. Đây là một trong những nguyên nhân tử vong, tàn tật nặng hàng đầu ở người lớn. Nhưng được chữa càng sớm, não càng ít tổn thương và cơ hội hồi phục càng cao.
Triệu chứng thường gặp
Dấu hiệu đột quỵ thường đến đột ngột, không báo trước. Một bên mặt ông xệ xuống, ông cười mà miệng bị méo. Ông giơ hai tay lên, một tay yếu nên cứ tụt xuống.
Ông nói ngọng, líu lưỡi, câu nói lộn xộn. Cách nhớ nhanh là chữ FAST: Mặt, Tay, Lời nói, Thời gian gọi cấp cứu. Có thể kèm chóng mặt, mất thăng bằng, hoặc nhìn mờ ở một hay cả hai mắt.
Hoặc tê, yếu đột ngột một bên người, lú lẫn, khó hiểu lời người khác. Đau đầu dữ dội, đột ngột, không rõ lý do cũng là một dấu hiệu.
Nguyên nhân và cơ chế
Có hai loại chính: nhồi máu não do tắc mạch, và xuất huyết não do vỡ mạch. Mảng bám mỡ đọng trên thành động mạch, gọi là xơ vữa, làm mạch hẹp dần. Nhóc Cục Đông, một cục máu đông, chen vào chặn mạch đang nuôi não.
Cục máu đông cũng có thể sinh ra ở nơi khác, như trong tim, rồi trôi lên não. Xuất huyết não là khi mạch máu trong não yếu đi rồi vỡ, máu tràn vào mô não. Mỗi vùng não điều khiển một phần cơ thể, nên triệu chứng tuỳ vùng bị hại.
Đột quỵ thường chỉ tổn thương một bên não, nên tê, yếu thường ở một bên người. Yếu tố nguy cơ chính là huyết áp cao, cho cả hai loại đột quỵ. Tiểu đường, mỡ máu cao, rung nhĩ, tức tim đập không đều, cũng làm tăng nguy cơ.
Hút thuốc lá làm tăng mạnh nguy cơ đột quỵ. Uống nhiều rượu, ăn nhiều chất béo, ít vận động, thừa cân cũng làm tăng nguy cơ. Đột quỵ hay gặp hơn ở người lớn tuổi, nhưng người trẻ cũng có thể bị.
Người từng bị đột quỵ, hoặc có người thân từng bị, nguy cơ cũng cao hơn.
Cách phòng ngừa
Kiểm tra huyết áp đều đặn, giữ huyết áp và đường huyết trong tầm kiểm soát. Bỏ thuốc lá giúp giảm nguy cơ đột quỵ. Ăn uống cân bằng, nhiều rau quả tươi, ít chất béo bão hoà.
Vận động đều đặn như đi bộ nhanh giúp giữ cân nặng, hạ huyết áp và mỡ máu. Hạn chế rượu bia, vì uống nhiều làm tăng nguy cơ đột quỵ. Có bệnh nền như huyết áp cao, tiểu đường thì dùng thuốc đúng hướng dẫn của bác sĩ.
Đừng tự ý ngừng thuốc khi chưa hỏi bác sĩ. Khám sức khỏe định kỳ giúp bác sĩ sớm phát hiện yếu tố nguy cơ để kiểm soát.
Xử trí tại nhà
Thấy bất kỳ dấu hiệu đột quỵ nào, hãy gọi cấp cứu ngay lập tức. Trong lúc chờ, việc quan trọng nhất là làm theo hướng dẫn của tổng đài viên. Đừng tự lái xe đến viện; xe cấp cứu giúp người bệnh được cứu chữa ngay trên đường.
Thời gian rất quan trọng: cần đến bệnh viện càng sớm càng tốt. Sau đột quỵ, nhiều người vẫn hồi phục dần trong nhiều tháng nhờ tập phục hồi chức năng.
Còi Đỏ: khi nào cần đi khám ngay
Với đột quỵ, Còi Đỏ nghĩa là gọi cấp cứu ngay, không chờ. Dấu hiệu tự hết sau vài phút vẫn phải đi cấp cứu ngay. Đó có thể là cơn thiếu máu não thoáng qua, hay đột quỵ nhỏ.
Đây là lời cảnh báo nghiêm trọng. Người từng bị cơn này có nguy cơ bị đột quỵ cao hơn. Đau đầu dữ dội, đột ngột, không rõ lý do có thể gặp khi chảy máu não.
Đột ngột nhìn mờ, chóng mặt, ngã, hay lú lẫn: cũng gọi cấp cứu ngay. Mỗi phút đều quý: được chữa càng sớm, cơ hội hồi phục càng cao.
Hỏi nhanh
- Dấu hiệu đột quỵ sớm là gì?
- Dấu hiệu đột quỵ thường đến đột ngột: một bên mặt xệ, một tay yếu hoặc tê, nói ngọng, líu lưỡi. Có thể kèm chóng mặt, mất thăng bằng, nhìn mờ hoặc đau đầu dữ dội.
- Đột quỵ nhẹ, dấu hiệu tự hết có nguy hiểm không?
- Có. Dấu hiệu tự hết sau vài phút vẫn phải đi cấp cứu ngay, vì đó có thể là cơn thiếu máu não thoáng qua, một lời cảnh báo nghiêm trọng.
- Cách phòng ngừa đột quỵ như thế nào?
- Kiểm tra huyết áp đều đặn, giữ huyết áp và đường huyết trong tầm kiểm soát, bỏ thuốc lá, ăn nhiều rau quả, ít chất béo bão hoà, vận động đều và hạn chế rượu bia.
Nguồn tham khảo
- MedlinePlus – Stroke (xét duyệt 16/4/2025)
- MSD Manual – Overview of Stroke (06/2025)
- CDC – Signs and Symptoms of Stroke (19/5/2026)
- CDC – Preventing Stroke (11/12/2023)
- NHS – Stroke: Symptoms (12/9/2024)
- NHS – Stroke: Causes (12/9/2024)
- Mô hình 3D não, động mạch não, tim: BodyParts3D, © The Database Center for Life Science licensed under CC Attribution 4.0 International
Lưu ý y khoa
Nội dung tổng hợp để tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Nếu bạn đang có triệu chứng, hãy đến cơ sở y tế; trường hợp khẩn cấp, gọi 115.
Nhận bài mới
Mỗi khi có video và bài viết mới, BodyRangers gửi bạn một email ngắn. Xác nhận hai bước, huỷ bằng một chạm.
Đăng ký qua email sắp mở. Trong lúc chờ, theo dõi kênh YouTube để không lỡ video mới.
Bài liên quan
Soi Bệnh · 04/11/2026
Trào ngược dạ dày thực quản: vì sao ợ chua, khi nào cần đi khám
Ợ chua, nóng rát sau xương ức sau bữa ăn hay khi nằm xuống? Bạch Bạch soi vào chiếc van cơ thắt giữa thực quản và dạ dày bằng mô hình 3D để xem vì…
Bình luận
Bình luận trên trang sắp mở. Bạn có thể bình luận dưới video trên YouTube.